Een student die slecht slaapt omdat hij ‘s avonds zijn zieke moeder helpt, een ander die maaltijden overslaat vanwege een krap budget, een derde die afhaakt zonder dat iemand het opmerkt: we spreken vaak over studenten solidariteit in abstracte termen, maar op het terrein begint de steun tussen leeftijdsgenoten met concrete maatregelen en collectieve reflexen.
Deze solidariteit in Frankrijk versterken vereist kennis van de werkzame hefboompunten, die recent zijn geëvolueerd, en de blinde vlekken die traditionele structuren niet altijd dekken.
De 3040 en Nightline: een tussenpersoon tussen leeftijdsgenoten voor de mentale gezondheid van studenten
Sinds 1 juli 2026 biedt het gratis en vertrouwelijke nummer 3040 studenten de mogelijkheid om psychologen, gespecialiseerde opvoeders en juristen te bereiken. ‘S Avonds schakelt de lijn over naar Nightline, beheerd door studenten die zijn opgeleid in luistervaardigheden.
Dit hybride model (professionals overdag, leeftijdsgenoten ‘s avonds) verandert de situatie. Een student in moeilijkheden om 23.00 uur komt niet meer op een institutionele voicemail terecht. Hij spreekt met iemand die de druk van tentamens kent, de onzekerheid van een Crous-kamer, de stress van een bijbaantje in combinatie met de lessen.
Om dit systeem te laten functioneren, moet de informatie circuleren tussen de studenten zelf. De BDE’s, studieverenigingen en promotiegroepen hebben een directe rol: het 3040-nummer zichtbaar maken in gemeenschappelijke ruimtes, het doorgeven via berichtenlijsten, het noemen aan het begin van het jaar tijdens de introducties. Solidariteit begint met het doorgeven van een nuttig nummer op het juiste moment.
Structuren zoals Solidarité Etudiante helpen ook om situaties van nood naar voren te brengen en studenten te verwijzen naar bestaande hulp, lang voordat ze een breekpunt bereiken.
Santé Psy Étudiant: een vriend zonder medische barrières begeleiden
Sinds juli 2024 is het Santé Psy Étudiant-systeem vereenvoudigd. Het aantal vergoede sessies is verhoogd van 8 naar 12, de verplichte verwijzing door een arts is afgeschaft, en het tarief voor de consultatie, vastgesteld op 50 euro, wordt volledig vergoed.
Concreet betekent dit dat je tegen een vriend kunt zeggen: “bel rechtstreeks een partnerpsycholoog, het is gratis, je hoeft niet eerst naar de dokter.” Deze afschaffing van de voorafgaande stap maakt de informele verwijzing tussen leeftijdsgenoten veel effectiever.
De belangrijkste belemmering is niet langer administratief, maar cultureel. Veel studenten weten nog steeds niet dat dit systeem bestaat of denken dat ze een ingewikkeld dossier moeten invullen. De reacties variëren op dit punt: in sommige universiteiten wordt de informatie goed verspreid door de universitaire gezondheidsdiensten, in andere zijn het de studentenverenigingen die alleen de communicatie verzorgen.
Wat studentenverenigingen concreet kunnen doen
- Een informatiepunt organiseren aan het begin van het semester, met de contactgegevens van de partnerpsychologen van het Santé Psy Étudiant-systeem in de regio
- Twee of drie referenten per jaaropleiding opleiden in het herkennen van signalen van alarm (isolatie, herhaaldelijke afwezigheden, gedragsverandering)
- Een gedeeld document maken met een lijst van beschikbare hulp zonder voorwaarden, dat elke start van het schooljaar wordt bijgewerkt
Voedsel- en huisvestingsonzekerheid: de lokale solidariteiten die werken
Studentenonzekerheid beperkt zich niet tot mentale gezondheid. Toegang tot voedsel en huisvesting blijft een factor voor massale uitval. Op dit gebied zijn de meest effectieve initiatieven vaak de eenvoudigste.
De voedselwinkels die door studentenverenigingen op de campussen worden beheerd, bieden toegang tot voedselproducten tegen gereduceerde prijzen zonder stigmatisering. Het principe: je betaalt een paar euro per maand, je doet je boodschappen in een lokaal dat door studenten vrijwilligers wordt beheerd. Het model werkt omdat de hulp van leeftijdsgenoten komt, niet van een instelling.
Wat betreft huisvesting, ontwikkelen de systemen voor gezamenlijke huisvesting zich. Het principe is om studenten in contact te brengen met ouderen of gezinnen die een vrije kamer hebben, in ruil voor een paar uur aanwezigheid of diensten. Dit is geen klassieke vrijwilligerswerk: het is een uitwisseling waar iedereen baat bij heeft.
De CVEC: een onderbenut hefboom door de studenten zelf
De Bijdrage voor Studentenleven en Campus (CVEC), ingesteld door de wet op Oriëntatie en Succes van Studenten, financiert acties voor ontvangst, sociale, sanitaire, culturele en sportieve begeleiding.
Het probleem: weinig studenten weten dat ze projecten gefinancierd door de CVEC aan hun instelling kunnen voorstellen. Een groep studenten die een voedselhulpactie opzet, een workshop voor methodologische ondersteuning of een systeem van mentoring tussen jaarlagen kan deze fondsen aanvragen. Universiteiten hebben projectoproepen ingesteld, maar de zichtbaarheid blijft laag.
Mentorschap en begeleiding tussen jaarlagen: structureren wat al bestaat
In de meeste opleidingen bestaat er informele onderlinge hulp: we delen de examens, we leggen een TD uit aan een medestudent, we waarschuwen een eerstejaars die verloren is in de administratieve gangen. Het probleem is dat deze solidariteit afhankelijk is van persoonlijke affiniteiten. Degenen die het het meest nodig hebben (geïsoleerde studenten, nieuwkomers, internationale studenten) profiteren er het minst van.
Het structureren van mentorschap vereist geen enorm budget. Het volstaat om één referent per jaaropleiding aan te wijzen, een lijst van duo’s L1/L3 of M1/M2 te maken, en een maandelijkse ontmoetingsplaats te hebben. Sommige universiteiten formaliseren dit via hun studentenzakenbureaus, anderen laten de verenigingen het regelen.
- Een mentor toewijzen bij de administratieve inschrijving, niet in oktober wanneer de uitval al is begonnen
- Prioriteit geven aan beursstudenten, internationale studenten en degenen die geen lokaal netwerk hebben
- De inzet van mentoren waarderen met ECTS-credits of een vermelding op het diploma-aanvullingsdocument
Een actief mentorschapsysteem vanaf de start van het schooljaar vermindert isolatie voordat het een reden voor uitval wordt. Het is een minimale investering voor een direct effect op de voortzetting van de studies.
Solidariteit tussen studenten wordt niet afgekondigd in een openingsspeech. Het wordt opgebouwd met concrete tools, geïdentificeerde tussenpersonen en systemen die iedereen kan activeren zonder op een crisis te wachten. De 3040, Santé Psy Étudiant, de voedselwinkels, de CVEC, het mentorschap: deze hefboompunten bestaan. Het werk dat resteert, is om ze bekend te maken bij degenen die ze nodig hebben, op het moment dat ze ze nodig hebben.
